Alcohol is de oudste en - naast koffie en tabak - de meest verspreide drug die de mensheid ooit heeft gekend. Reeds vele jaren voor Christus dronken mensen alcohol. Waarom? Omdat het lekker is en bovendien de sfeer ten goede kan komen. Soms drinken mensen ook alcohol om problemen te vergeten, om zich minder eenzaam te voelen of om angsten te overwinnen. In deze gevallen, wanneer iemand alcohol gaat drinken om te kunnen functioneren, bestaat er een groot gevaar voor afhankelijkheid. Voor men het weet, komt men in een vicieuze cirkel terecht, waardoor men, in de plaats van het probleem aan te pakken, nog meer problemen veroorzaakt. Denken we hier aan lichamelijke, sociale en financiële problemen die, samen met de verslavende kenmerken van het product, ervoor kunnen zorgen dat men juist nog meer gaat drinken.

Alcohol: een drug?!

Ondanks de potentiële gevaren die eraan verbonden zijn, is het drinken van alcohol in onze westerse cultuur sociaal aanvaard. In tegenstelling tot vele andere drugs is het gebruik van alcohol in bijna alle landen toegelaten. Alcohol drinken is een deel van onze cultuur geworden. Het beperkt zich dus niet tot feesten. Alcohol drinken is verweven met allerlei activiteiten, zoals voor, tijdens of na sportactiviteiten, het werk enzovoort. Het is zelfs zodanig ingeburgerd dat vele mensen de risico's van alcohol niet meer zien. De effecten van alcohol worden met andere woorden niet meer voldoende in vraag gesteld. Enkel de positieve elementen bepalen of we gaan drinken en feesten. De gevolgen zijn voor morgen of nog veel later.

Eens volwassen treedt er voor veel mensen een verandering op in hun relatie tegenover het drinken van alcohol. Het proces van socialisering, experimenteren en zelfontdekking ruimt op deze leeftijd geleidelijk plaats voor bepaalde verantwoordelijkheden, typische activiteiten en gebeurtenissen, zoals werkactiviteiten, de partnerrelatie, het opvoeden van kinderen enzovoort. Dit heeft over het algemeen tot gevolg dat de zwaarste drinkperiodes worden afgezwakt. Tevens verschuift de drinkgelegenheid geleidelijk van cafés, disco's, fuiven en feestjes naar etentjes, barbecues, een drankje bij vrienden thuis of de eigen sofa. Toch wil dit alles niet zeggen dat alcohol tijdens de volwassenheid niet voor problemen kan zorgen, integendeel zelfs. Het is vooral in deze levensfase dat problemen met alcohol zich geleidelijk ontwikkelen.

Wat doet alcohol?

Alcohol is een genotmiddel dat bij kleine hoeveelheden een ontspannend effect teweegbrengt. Mensen voelen zich relaxed, ietwat ontremd en zijn vlotter in de omgang. Maar zoals elke medaille heeft ook alcohol een keerzijde. Drinkt men te veel, dan vertragen de reacties en verloopt de coördinatie moeilijker. Aangezien alcohol remmend werkt, zullen de eerste glazen de natuurlijke remmingen verslappen, waardoor men loskomt, vrolijk wordt enzovoort. Hoe meer men drinkt, hoe moeilijker het echter wordt om nog normaal te functioneren. Men begint te mompelen, men vergeet dingen en men herkent de mensen rondom niet meer. Overmatig gebruik van alcohol kan een mens behoorlijk hulpeloos maken.

Na een avondje goed doordrinken hebben de meeste mensen last van een kater. Enorme dorst, misselijkheid, hoofdpijn, een brandende maag, braakneigingen, een beverig gevoel in de ledematen, slaperigheid, . zijn typische kenmerken. Daarnaast hebben sommige mensen ook last van een black-out wanneer ze te veel gedronken hebben. Ze kunnen zich enkel bepaalde delen van de avond herinneren. Soms weten ze zelfs niet meer hoe ze thuis geraakt zijn.

Een laatste effect van alcohol op korte termijn is het effect op de slaap. Hoewel de meeste mensen denken dat alcohol een goed slaapmiddel is, blijkt dit absoluut niet zo te zijn. Hoewel men onder invloed van alcohol makkelijker in slaap valt, zal het tweede deel van de nacht verstoord worden en wordt men sneller wakker, waarna men vervolgens moeilijker opnieuw in slaap geraakt.

Goed of slecht voor u?

Veel alcohol drinken kan op lange(re) termijn leiden tot overgewicht, ontsteking van het maagslijmvlies, ontsteking van de alvleesklier, vetlever, leverontsteking, levercirrose, perifere zenuwaandoeningen, kankers (kanker van de mondholte, keelholte, strottenhoofd, leverkanker, bostkanker, .) en cardiovasculaire aandoeningen (hoge bloeddruk, infarcten, .). Hiertegenover staat dat alcohol soms ook een beschermende werking kan hebben op langere termijn. Matig gebruik van alcohol kan beschermen tegen bepaalde vormen van hart- en vaatziekten, diabetes en tegen de ontwikkeling van galstenen. Daarnaast beweert een aantal auteurs dat alcohol ook gunstig kan zijn voor het cognitief functioneren en dat het beschermend werkt tegen hepatitis A, osteoporotische breuken, reumatoïde artritis, nierstenen enzovoort. Eensgezindheid hierover is er nog niet. Verder onderzoek zal dan ook moeten uitwijzen in welke mate alcohol een beschermend effect kan hebben op deze terreinen.

Wie de voor- en nadelen van het drinken van alcohol goed afweegt, moet besluiten dat alcohol drinken, net zoals het gebruik van andere drugs, niet problematisch hoeft te zijn. Het is belangrijk dat het gebruik een eerder matig en verantwoord karakter heeft en dat het is afgestemd op de context en de situatie waarin wordt gedronken. Moet men nog rijden, sporten, werken enzovoort, of zijn er bepaalde verantwoordelijkheden die roepen, dan is het gebruik van alcohol uiteraard uit den boze.