Wanneer het immuunsysteem reageertop onschadelijke stoffen kan een allergische reactie optreden. Verschillende stoffen kunnen aan de basis liggen en ook de symptomen zijn niet voor iedereen dezelfde.

Wat?

Het immuunsysteem beschermt je tegen lichaamsvreemde stoffen die ongewenst of mogelijk schadelijk zijn. Maar soms raakt het immuunsysteem ontregeld en reageert het op onschadelijke stoffen. Deze in principe onschuldige stoffen heten allergenen. Bij een eerste contact met een allergeen, reageert het lichaam niet. Pas bij volgend contact treedt er een allergische reactie op. 
Wanneer twee allergenen qua structuur sterk op elkaar lijken, kan het immuunsysteem ze soms niet van elkaar onderscheiden. Daarom heeft men soms last van verschillende allergieën, bv. berkenpollen en appels, huisstofmijt en garnalen. Dit is kruisovergevoeligheid.
Men kan ook overgevoelig reageren op een bepaalde stof (bv. kleurstof of bewaarmiddel) zonder dat je immuunsysteem daarbij betrokken is. Dat heet pseudo-allergie. De klachten lijken op een allergische reactie.

Allergisch worden

Hoe men allergie krijgt, is nog niet duidelijk. Sommigen denken dat het een fout van de natuur is: het immuunsysteem denkt ten onrechte dat het met een gevaarlijk virus of bacterie te maken heeft en reageert. Anderen denken dat het immuunsysteem van allergische mensen een bepaalde functie mist waardoor het niet juist reageert.
Men wordt niet met allergie geboren, maar er is wel een erfelijke aanleg. Men erft niet de allergie voor een bepaalde stof, maar het risico dat op allergisch worden. Elk kind heeft gemiddeld 10% kans om een allergie te ontwikkelen. Is er een broertje of zusje met allergie, dan is die kans 20%. Heeft één van beide ouders allergie, dan is de kans 40%, bij beide ouders met allergie is de kans 60%.

Soorten allergie

Hooikoorts

Hooikoorts is het gevolg van het inademen van stuifmeelkorrels of pollen van bomen, grassen of kruidachtige planten. De hooikoortsperiode kan enkele weken tot enkele maanden duren. De pollen van bomen zoals berk, eik, haagbeuk, hazelaar en els ontwikkelen zich tussen februari en mei, terwijl graspollen hun piek bereiken tussen mei en juli. Sommige kruidachtige planten zoals paardenbloem, madelief, weegbree en zuring verspreiden hun pollen vooral in de zomer en in het begin van de herfst.
Symptomen: niezen en hoesten, loopneus, benauwdheid, jeukende en tranende ogen, huiduitslag, lusteloosheid, soms astma.

Tips
- Beperk contact met pollen door ramen en deuren zoveel mogelijk gesloten te houden, zeker op zonnige, warme en droge dagen.
- Kies voor een vakantie aan het strand of in de bergen waar de concentraties pollen het laagst zijn.
- Zet geen takken van bomen of struiken waar u allergisch voor bent in huis.
- Hou ramen en dak van de auto gesloten.
- Volg de nieuwsberichten over de pollenconcentratie in de lucht.  

Huisstofmijt

De huisstofmijt is een zeer klein diertje dat vooral leeft in een warme, vochtige omgeving en zich voedt met huidschilfers. Matrassen, kussens en vloerbedekking zijn favoriete plaatsen. Huisstofmijten komen het hele jaar voor maar hun aantal neemt toe in de herfst. Sommige mensen reageren allergisch op de uitwerpselen van de huisstofmijt.
Symptomen: neus- en oogklachten, astma, soms eczeem.

Tips
- Beperk de klachten door beddengoed regelmatig te luchten, de matras minimaal één keer per week te stofzuigen, het bed niet direct op te maken na het opstaan.  
- Kies zoveel mogelijk voor synthetische producten.  
- Tegels, vinyl of parket kan je gemakkelijk en vaak poetsen met een natte doek. Vervang tapijt tenzij je het dagelijks kunt stofzuigen met een goede krachtige stofzuiger.  
- Zorg voor een goede ventilatie in douche en keuken.  
- Vermijd stofhaarden zoals gedroogde bloemen. 

(Huis)dierenallergie

(Huis)dieren hebben verschillende mogelijke allergenen: huidschilfers, urine, speeksel en uitwerpselen. De allergenen worden ingeademd en veroorzaken zo problemen. (Huis)dierenallergie bestaat vooral voor katten en honden maar ook voor paarden, koeien, cavia's en konijnen, duiven, kanaries, papegaaien en parkieten.
Symptomen: loopneus, tranende ogen, nies- en hoestbuien, verstopte neus, rode en gezwollen huid, hoesten, benauwdheid met piepende ademhaling, astma en soms eczeem. Meestal beginnen de problemen binnen een half uur na het contact met een dier. Sommige mensen krijgen pas 24 uur later klachten.
  
Tips
- Verwijder het dier dat de reactie opwekt. 
- Maak alles waarin nog haren of huidschilfers van het dier kunnen zitten grondig schoon.

Voedselallergie

90% van alle voedselallergieën is gericht tegen eiwitten in koemelk, sojabonen, pinda's, noten, vis, schaal- en schelpdieren en eieren. Men kan ook allergisch reageren na het eten van bepaalde groenten- en fruitsoorten (spinazie, selderij, kervel, kersen, abrikozen, perziken, appels, peren, aardbeien).
Symptomen: jeuk en zwellingen in de mond, overgeven, diarree en kramp, jeukende huid of zwellingen (oedeem), loopneus, verstopte neus, astma.
  
Tips
- Soms helpt het om bepaalde vruchten of groenten te koken.  
- Lees de verpakking van voedingsmiddelen en klaargemaakte gerechten. 
- Vraag raad aan een diëtist. Deze helpt de verborgen allergenen op te sporen en geeft u tips voor een volwaardige voeding zonder allergenen.  

Insectenallergie
Een bijen- of wespensteek veroorzaakt bij vrijwel iedereen een rood bultje en jeukende huid. Maar sommige mensen reageren extreem.
Symptomen: ongeveer 15 minuten na de steek ontstaan rode jeukende bultjes over het hele lichaam en zwellen lippen en ogen op. Ook in de hals kunnen zwellingen ontstaan waardoor je moeilijk ademt. Sommige mensen moeten overgeven of hebben hevige diarree. In extreme gevallen daalt de bloeddruk en ontstaan hartritmestoornissen. Dit is een anafylactische shock.
   
Tips
- Vermijd holle boomstammen en houtstapels en loop niet blootsvoets in het gras. 
- Eet of drink buiten geen zoete producten. 
- Wees matig met parfums. 
- Hou een noodset met een automatische injectiespuit binnen uw bereik. 
- Verwittig uw omgeving. 

Contactallergie

Contactallergie merkt men aan huidklachten na het contact met bepaalde stoffen zoals latex, nikkel, chroom, geurstoffen, conserveermiddelen in bv. cosmetica, lijm, planten, chemicaliën in haarverf, leren kleding.
Symptomen: jeuk, roodheid, blaasjes, kleine knobbeltjes, schilferige huid, korsten en zwellingen. Deze kunnen direct na het contact optreden maar ook tot drie dagen erna.
  
Tips
- Tracht de stoffen zoveel mogelijk te vermijden. 
- Wees alert voor producten waarin ze verborgen zitten.    

Zonne-allergie

Zonne-allergie ontstaat door zonlicht op de huid. Ook een korte periode in de zon kan klachten geven. Bepaalde geneesmiddelen of cosmetica kunnen opeens overgevoelig maken voor de zon terwijl men vroeger nergens last van had. 
Symptomen: jeukende huid met knobbeltjes of blaasjes. Meestal komen de klachten na 1 tot 5 dagen.
 
Tips
- Laat de huid langzaam wennen aan de zon.  
- Breng regelmatig een zonnecrème met hoge beschermingsfactor aan en trek beschermende kledij aan. 
- Lees de bijsluiter van de geneesmiddelen die u gebruikt. 
- Praat erover met uw arts.   

Geneesmiddelenallergie

Elk geneesmiddel kan een allergische reactie veroorzaken. Bij sommige geneesmiddelen komt ze vaker voor, bv. antibiotica en vooral penicilline, aspirine en niet-steroïdale ontstekingsremmers, spierontspanners, verdovingsmiddelen, contrastproducten voor het maken van radiografieën, sommige hormonen, sommige middelen tegen hoge bloeddruk, sommige vaccins.
Soms reageert men tegen toegevoegde stoffen (bv. kleurstof). Men is dan niet allergisch voor het geneesmiddel zelf maar moet wel de toedieningsvorm waaraan de stoffen zijn toegevoegd vermijden.
Symptomen: huiduitslag, netelroos, oedeem, ontstekingen, astma, ontsteking van het neusslijmvlies.
  
Tips
- Bespreek met uw huisarts of er alternatieven zijn voor het geneesmiddel waarvoor u allergisch bent.   
- Bewaar bij uw identiteitskaart een kaartje met de geneesmiddelen waarvoor u allergisch bent.   
- Vermeld uw allergie bij elk medisch onderzoek.
           
Diagnose

- In een uitgebreid gesprek vraagt de arts naar allergie in de familie, naar de woonomgeving (bomen, planten, ...), voedingsgewoonten, geneesmiddelengebruik, huisdieren, omstandigheden waarin u last krijgt van allergie, op welke manier zich dat toont, ... 
- Bij een huidtest brengt de arts een druppel van het allergeen op de huid en doorprikt die daarna zodat het allergeen in de huid dringt. Soms spuit de arts een kleine hoeveelheid van de mogelijke allergenen in de rug in of in de binnenkant van de onderarm. Na 20 minuten kent u de uitslag. Een zwelling, roodheid en jeuk betekenen dat u allergisch reageert op het gebruikte allergeen.
- Bij contactallergie doet de arts een plakproef. Men krijgt pleisters met de te onderzoeken stof op de huid geplakt. Na twee tot drie dagen worden die verwijderd en wordt het resultaat bekeken.
- Via bloedtesten meet de arts de dosering van antistoffen in het bloed.
- Als bloed- en huidtesten geen eenduidige uitslag bieden, kan de arts een  provocatietest overwegen. Hij/zij brengt het lichaamsdeel waarin de klachten zich voordoen in aanraking met het vermoedelijke allergeen en roept zo een allergische reactie op.

Behandeling

Allergie genezen kan niet, symptomen bestrijden wel. De basisbehandeling is het trachten verhinderen van contact met het allergeen. Dat is echter niet altijd mogelijk. Komt men toch in contact met het allergeen dan zijn er geneesmiddelen om de klachten te verminderen. Zij bestrijden de oorzaak echter niet.
In sommige gevallen zal de arts een hyposensibilisatie voorstellen. Het allergeen wordt onder de huid ingebracht in steeds grotere dosis. Het lichaam maakt vervolgens antistoffen aan zodat er een minder hevige reactie volgt als men weer spontaan in contact komt met het allergeen. Zo'n kuur duurt gemiddeld 3 tot 5 jaar. Men is dan minder gevoelig voor het allergeen, maar wel niet altijd volledig genezen.

Preventie

Er bestaan geen geneesmiddelen die allergie kunnen voorkomen. Bij pollenallergie kan de arts aanraden om vóór de start van het pollenseizoen geneesmiddelen te nemen om de ernst van de reactie te verminderen. Maar geneesmiddelen nemen als men (nog) niet allergisch is, is niet aangewezen.
Bij baby's is het misschien wel mogelijk allergie te voorkomen. Koemelkeiwit is één van de eerste eiwitten waarmee kinderen in aanraking komen. Daarom wordt aangeraden - zeker bij baby's met groter risico - zo lang mogelijk borstvoeding te geven en als moeder eigen inname van melk- en kaasproducten tijdens die periode te beperken. Minstens 6 maanden borstvoeding biedt de beste bescherming. Men kan ook hypo-allergische flessenvoeding gebruiken.