Overeenkomsten en verschillen

Het verschil tussen mensen die dwangmatig hongeren en mensen met eetbuien lijkt groot.
Meer mensen met deze eetstoornissen hebben veel gemeen.
Ze zijn:

• geobsedeerd door ellen wat met eten, gewicht en lichaamsomvang te maken heeft,

• extreem bang om aan te komen en dik te zijn,

• vervreemd van hun lichaam. Ze willen er controle over hebben en negeren daarbij signalen van honger en verzadiging. Ze zien hun lijf altijd dikker dan het werkelijk is en hebben er trucs en leugens.

• ze verbergen hun eetprobleem zoveel mogelijk en leiden zo een dubbelleven, met uitvluchten, trucs en leugens.

De scheidslijn tussen beide stoornissen is niet altijd scherp te trekken.
Eénderde van de mensen met anorexia heeft ook eetbuien, die eindigen met braken of het gebruik van laxeermiddelen.

Binge Eating Disorder (BED)

Een derde veelvoorkomende eetstoornis is Binge Eating Disorder (BED, eetbuienstoornis). Net als bij boulimia hebben mensen met BED regelmatig eetbuien. Alleen proberen ze het voedsel niet kwijt te raken door laxeermiddelen te gebruiken of te braken. Het gevolg is dat ze erg dik worden. Daardoor is deze stoornis veel zichtbaarder.

Achtergronden
Eetstoornissen ontstaan meestel door een combinatie van psychische, sociale en biologische factoren.

Psychische factoren of persoonlijke eigenschappen spelen een grote rol bij het ontstaan van eetstoornissen. Mensen met anorexia en boulimia hebben vaak een aantal eigenschappen gemeen. Dat zijn: een negatief zelfbeeld en erg weinig zelfvertrouwen, het gevoel tekort te schieten, de angst om afgewezen te worden en een neiging tot perfectionisme. Ook kunnen mensen met een eetstoornis vaak moeilijk hun emoties uiten.
Bij mensen met anorexie wordt het extreme afvallen vaak gestimuleerd door het gevoel ‘ergens goed in te zijn’ en door de complimentjes die ze aanvankelijk krijgen over hun uiterlijk. Anorexia begint dan ook vaak met normaal lijnen.

Eetstoornissen ontstaan meestal in of na de puberteit, een levensfase met grote veranderingen.
De eetstoornis kan een reactie zijn op die veranderingen, die als angstig en bedreigend worden ervaren. Andere sociale factoren die een rol kunnen spelen, zijn schokkende en ingrijpende gebeurtenissen, zoals fysiek geweld, incest of andere vormen van seksueel misbruik.
Traumatische ervaringen zijn een belangrijke risicofactor voor het ontstaan van boulimia.
Het modebeeld van de slanke, succesvolle vrouw en de dwang om te lijnen zijn ook van invloed op het ontstaan van eetstoornissen. Dat geldt ook voor de hoge en vaak tegenstrijdige eisen die de huidige maatschappij stelt, vooral van vrouwen.

Een biologische factor is erfelijkheid. Er zijn aanwijzingen dat eetstoornissen in een bepaalde families vaker voorkomen. Sommige ziektes, waaronder suikerziekte en depressie, kunnen eveneens eetproblemen in de hand werken. Als de eetstoornis eenmaal aanwezig is, houdt de verstoring van het honger- en verzadigingsgevoel de stoornis in stand.

Veel voorkomend gezondheidsprobleem

Uit een landelijk onderzoek naar de geestelijke gezondheid blijkt dat anorexie in Nederland bij 0,5 % en boulimia 1,5 tot 5 % van alle jonge vrouwen voorkomt. Omgerekend betekent dit dat in Vlaanderen maar den 10.000 vrouwen tussen de 15 en 29 jaar een eetstoornis hebben. Elk jaar komen er ongeveer 400 nieuwe mensen met anorexia en 600 mensen met boilimia bij. Daarvan is één op de 10 tot 20 man. De exacte cijfers liggen waarschijnlijk nog hoger, want eetstoornissen worden vaak niet onderkend omdat ze zo goed verborgen worden gehouden.

Een eetstoornis raakt veel mensen. Het is dus niet iets om je voor te schamen of om te verbergen.

 

Leven met een eetstoornis

Mensen met een eetstoornis raken in een sociaal isolement, omdat ze hun probleem voor de buitenwereld verborgen willen houden. Ze mijden situaties waarin ze met eten geconfronteerd worden, zoals feestjes. Ook vrienden gaan ze uit de weg, uit angst dat die zich bemoeien let hun eetgedrag,. Bovendien slokt de eetstoornis al hun tijd en aandacht op. Gevoelens van depressiviteit en eenzaamheid zijn het gevold. Ook voelen ze zich vaak machteloos, onbegrepen en waardeloos

Eetstoornissen hebben ernstige lichamelijke gevolgen. De hormoonhuishouding en de stofwisseling raken ontregeld. Bij vrouwen blijft de menstruatie vaak weg. Er kunnen verstoppingen en andere maag- en darmstoornissen ontstaan. Het gebrek aan eten, kunnen zich moeilijk concentreren en slecht dingen onthouden. Dit komt omdat de stofwisseling door de ondervoeding op een laag pitje staat. Hun huid wordt slap, droog en schilferig (oedeem) en spierzwakte. Op den duur kunnen ze voedsel nauwelijks nog verteren, omdat de maag krimpt. Daardoor kunnen ze steeds minder eten en worden ze snel misselijk.
Bij boulimie treedt het omgekeerde op. Door de eetbuien trekt de maag uit, waardoor het steeds langer duurt voordat iemand met eetzucht het gevoel heeft ‘vol’ te zijn. Het zuur in het braaksel tast het gebit aan. Verder kunnen de speekselklieren ontsteken, ontstaat heesheid en gaat de mondholte pijn doen. Zowel braken als het gebruik van laxeermiddelen kan leiden tot kaliumgebrek en daardoor tot hartritme-; nier- en leverfunctiestoornissen.
In een aantal gevallen leidt anorexie door uitputting en zelfdoding overleden. Ook bij boulimie zelfdoding soms de enige uitweg lijken.

Niet afwachten

Mensen met anorexia ontkennen soms jarenlang voor zichzelf eb de omgeving dat ze een eetprobleem hebben, ook al worden ze lichamelijk steeds zwakker. Mensen met boulimia vragen uit schaamte niet om hulp. Dat is jammer, want het is erg moeilijk op eigen kracht een eetstoornis te overwinnen. En er zijn steeds betere therapieën voor deze aandoeningen. Wacht dus niet met hulp zoeken! Hoe eerder de eetstoornis wordt onderkend en behandeld, des te groter is de kans om er vanaf te komen

 

Tips voor mensen met eetstoornissen

• erken dat u een eetprobleem heeft.

• probeer erover te praten met mensen in uw omgeving.

• besef dat u niet alleen bent en zoek contact met lotgenoten.

• zoek meer informatie over eetstoornissen, in bibliotheek, de hoekhandel of op internet.

• houd een eetdagboek bij en schrijf daarin precies op wanneer u wat gegeten hebt. Schrijf ook op welke gedachten en gevoelend u daarbij had. Zo krijgt u meer inzicht in uw eetgedrag

 

Tips voor de omgeving

• wanneer u vermoedt dat iemand in uw omgeving een eetstoornis heeft, probeer dan eerst een beter beeld te krijgen van het eetpatroon van die persoon

• praat met de persoon in kwestie over wat u is opgevallen, vertel dat u zich zorgen maakt en bied hulp

• dwing nooit om te eten en controleer het eetgedrag niet. Dat werkt namelijk averechts

• ga samen dingen doen die niets met eten te maken hebben. Zo houdt u contact

• besef dat u weinig aan de eetstoornis kunt veranderen, maat stimuleer het zoeken naar professionele hulp.

• Zoek zelf steun als het u teveel wordt

Therapie helpt

Door behandeling overwint 40 tot 60 % van de mensen de eetstoornis vrijwel geheel. Bij ongeveer éénderde blijft de eetstoornis bestaan, maar worden de problemen vaal wel kleiner.
De behandeling richt zich allereerst op het aankeren van een gezond eetpatroon. Mensen met anorexia leren stap voor stap weer normaal te eten en de angst te hanteren die met eten gespaard gaat. Bij boulimie is de behandeling gericht op het aanleren van een regelmatig en evenwichtig eetpatroon. Wanneer hierin verbetering is opgetreden, richt de behandeling zich op de oorzaken van de eetstoornis. Dan kunnen problemen aan de orde komen zoals het negatieve zelfbeeld; de verstoorde lichaamsbeleving, het omgaan met spanningen; verdriet en andere emoties en het e ren stellen van realistische eisen.

Medicijnen

Ter ondersteuning van de behandeling wordt soms, mat name bij boulimie, antidepressiva voorgeschreven. Deze medicijnen kunnen het aantal eetbuien helpen verminderen en depressieve gevoelens tegengaan.

Informatie en hulp

Ga als u zich zorgen maat over uw eetpatroon bij de huisarts langs. Deze zal u zo nodig verwijzen naar een centrum voor geestelijke gezondheidszorg, een vrijgevestigde psychologe, psychotherapeute of psychiater. Vraag naar een hulpverlener die gespecialiseerd is in de behandeling van eetstoornissen. Deze kan u ook informeren over specifieke behandelprogramma’s voor mensen met een ernstige eetstoornis.

Linda Lenearts / Paul Bols