Om het risico op melanoom te verkleinen is het belangerijk om veilig te zonnen. vooral de uren in de zon op kinderleeftijd spelen een belangrijke rol.

Wat is huidkanker?

De bovenste huidlaag bestaat uit twee soorten cellen: de huidcellen die zorgen voor de opbouw van de huid en pigmentcellen die melanine, dat de huid bruin kleurt, aanmaken. 

Huidkanker slaat meestal toe in de huidcellen. 
Over het algemeen gaat het om basaalcelkanker, die zich kenmerkt door een licht, parelachtig knobbeltje in het gezicht, in de nek of op de oren of door een roze-bruine vlek op de borst of de rug. Kenmerkend is dat het gezwel kan gaan zweren. Gelukkig is het gemakkelijk te genezen. 
Daarnaast kunnen de huidcellen ook worden aangetast door plaveiselcelkanker. Het symptoom hiervan is een ruwe, rode knobbel of vlek, die meestal voorkomt in het gezicht, in de nek, op de oren, handen of armen. Deze kanker komt minder voor, maar is moeilijker te genezen. Hij treft meestal mensen boven de vijftig. 

Ook de pigmentcellen kunnen worden getroffen door huidkanker. Met name door de meest agressieve vorm ervan: het melanoom, ook wel zwart gezwel genoemd. Deze tumor is uiterst kwaadaardig en kan reeds in een vroeg stadium uitzaaien naar andere organen, zoals de lever, de longen of de hersenen. Wanneer het melanoom niet tijdig wordt ontdekt, is de afloop vaak dodelijk.

Symptomen

Het melanoom treft meer vrouwen dan mannen. Bij vrouwen komt het vaak voor op de benen; bij mannen op de rug, het hoofd en in de hals. De tumor kan opkomen in een gave huid, maar ontstaat meestal uit bestaande pigmentvlekken, zoals een moeder-, geboorte- of schoonheidsvlek. Op zich zijn deze vlekjes echter onschadelijk. Pas als ze veranderen van kleur, vorm, dikte of grootte of wanneer ze gaan jeuken, zweren of bloeden kunnen ze uitgroeien tot een kwaadaardig melanoom. 

ABCDE-regel

 

	Goedaardige pigmentvlek	Kwaadaardig melanoom
Asymmetrie	Symmetrische vorm.	Asymmetrische en onregelmatige vorm.
Boord	Regelmatige, gave, scherp afgelijnde en afgeronde rand.	Onregelmatige rand met uit- en instulpingen.
Color (kleur)	Meestal zeer egale kleur, van zeer donker tot zeer licht.	Onregelmatige kleur met verschillende tinten (bruin, zwart, rood, blauw, grijs, wit).
Diameter	Meestal kleiner dan 5 millimeter.	Over het algemeen groter dan 5 millimeter.
Evolutie	Vorm, kleur en grootte wijzigen over het algemeen niet.	Vorm, kleur of grootte veranderen in de loop van de tijd.

Risicofactoren

Zelfonderzoek

Wordt een melanoom snel opgemerkt, dan is er een grote kans op genezing. Vroegtijdige opsporing is dan ook van het allergrootste belang. Dit kan onder meer door zelf geregeld de huid te controleren. 
Het beste start men vanaf de puberteit, zeker voor jongeren met veel huidvlekken. Tijdens dit zelfonderzoek moet men aandacht besteden aan alle vlekken die plotseling zijn opgekomen en er verdacht uitzien. Het gehele lichaam moet worden onderzocht. Want hoewel het uitzonderlijk is, kan het melanoom ook voorkomen in de slijmvliezen (bijvoorbeeld in de mond, de ogen, de vagina), in vinger- en teennagels, op handpalmen en voetzolen. 
De huidcontrole gebeurt het meest efficiënt met de hulp van iemand anders. Merkt u verdachte huidvlekjes op, dan signaleert u dit zo snel mogelijk aan uw arts. 

Medisch onderzoek

Sommige risicopersonen doen er goed aan om, naast het zelfonderzoek, ook geregeld op controle te gaan bij een huidarts. Dit is bijvoorbeeld het geval bij wie een zeer grote geboortevlek heeft. Door het verhoogde risico op huidkanker worden deze vlekken vaak tijdens de puberteit weggehaald. Is dit niet gebeurd, dan kunt u ze het beste jaarlijks door een dermatoloog laten onderzoeken. Zo'n controle-onderzoek is ook raadzaam indien u als kind meer dan vijf keer ernstige zonnebrand opliep, u veel sproeten en moedervlekjes hebt of als er huidkanker voorkomt in uw familie. 

Chirurgische ingreep

Als een melanoom wordt gevonden, mag een chirurgische ingreep niet worden uitgesteld. Dit voorkomt dat de tumor zich uitzaait naar vitale organen. Hoe vroeger het gezwel wordt ontdekt, des te eenvoudiger en succesvoller de behandeling. Normaal wordt de verdachte vlek helemaal weggesneden, samen met een laagje van het onderhuidse vetweefsel en een kleine rand gezonde huid van ongeveer twee millimeter. De ingreep laat geen aanzienlijke sporen na. Meestal heelt het litteken vrij snel en op korte termijn.