De laatste tien jaren is duidelijk aangetoond dat ontstekingen in de mondholte een weerslag hebben op de algemene gezondheid. Het staat thans vast dat deze ontstekingen kunnen bijdragen tot arteriosclerose en de daaruit volgende hart- of herseninfarcten, alsook de frequentie aan vroeggeboortes of laag geboortegewicht doen toenemen. Er zijn ook verbanden met gewrichts- en longaandoeningen. Deze algemene gezondheidsimplicaties bewijzen, dat terwijl men eerder alleen het behoud van een gezond en functioneel gebit voor ogen had, er nu dringende redenen bestaan om de mondgezondheid in België te herwaarderen.
Naast deze medische argumenten zijn er sociale argumenten, die het garanderen van de algemene toegankelijkheid voor de bevolking essentieel maakt.
Toch moet men vaststellen dat momenteel de mondzorg, wat men nu meestal nog “tandheelkunde” noemt, onvolledig is qua invulling. Uit epidemiologische onderzoekingen en bevolkingsenquêtes blijkt namelijk ook dat de orale gezondheidstoestand minder goed is dan in omringende landen en dat de bevolking onvoldoende aandacht besteedt aan haar mondzorg.

Hiervoor zijn een aantal mogelijke verklaringen:

• Er is nooit eerder een strategisch plan uitgewerkt om de Belgische bevolking attent te maken op het belang van een gaaf/goed verzorgd gebit en een ontstekingsvrije en functionele mondholte. Door dit “cultuur” probleem is voor de meerderheid van de bevolking de orale gezondheid geen prioriteit en blijven veel mondziektes onbehandeld.

• Het RIZIV budget voorbehouden voor de tandheelkunde is veel kleiner (soms de helft) van dit in omringende landen; het is "le parent pauvre" van de gezondheidszorg.

• De nomenclatuur is gedeeltelijk voorbijgestreefd met bvb. geen enkele terugbetaling voor een aantal essentiële basiszorgen zoals tandextracties, vroegtijdig opsporen van orthodontische afwijkingen, parodontale chirurgie, volledige tandprothese voor de leeftijd van 60 jaar enz. Hierdoor lijkt het aanwezige budget bij een onzorgvuldige analyse uiteraard wel voldoende.

• Sommige tandheelkundige behandelingen zijn duur, niet terugbetaald en niet transparant qua facturatie waardoor dit negatieve imago geëxtrapoleerd wordt naar de hele mondzorg. Het recente sociale beleid heeft nochtans voor een paar terugbetaalde basishandelingen in de tandheelkunde elke noemenswaardige financiële tussenkomst van de patiënt weggenomen. De bevolking blijft echter onvoldoende geïnformeerd van deze mogelijkheden.

• De mondzorg wordt bijna steeds beheerd door artsen (zonder tandartsopleiding) zowel op niveau van de administratie van volksgezondheid als RIZIV. Hierdoor krijgt de mondzorg niet een prioritair aandachtsveld is en wordt het vaak gereduceerd tot tandzorg.

De strategische opties met concrete invullingvoorstellen die hier worden voorgesteld zijn gestoeld op een uitgebreide raadpleging van wetenschappelijke gegevens. Deze staan samengevat in een annex verslag. Voor dit laatste werd ook het advies gevraagd van twee experten, Prof. Astrid Vanden Abbeele (ULB) en Dr. J. Vanobbergen (UG).

Deze strategische opties zijn ook getoetst aan de opinie van vele hoofdrolspelers op het gebied van de mondzorg in ons land, gaande van de actiegroepen voor minder bevoorrechten tot de beroepsvertegenwoordigers, van de universiteiten tot de vertegenwoordigers van de erkende specialiteiten, en van de tandtechnische laboratoria tot de mutualiteiten. Hun antwoorden op dertien vragen zijn ook als annex verslag toegevoegd. Anderen hebben naar aanleiding van deze missie een document eigenhandig opgesteld.
De ondertekenaars van dit strategisch plan hebben daarnaast vele individuele adviezen ontvangen en gehoord. Al deze contacten, met niet minder dan een honderdvijftig gesprekspartners, hebben inspirerend gewerkt bij het opstellen van dit rapport. Voor een aantal concrete voorstellen bleek een consensus te bestaan, wat ook meestal aangegeven wordt bij de hieronder geformuleerde plannen.
Bij deze missie stond de patiënt centraal, echter met oog én voor wat budgettair haalbaar is én voor de implicaties voor de betrokken beroepsuitoefenaars en mutualiteiten. Hierbij wou men echter geen originele denkpistes uit de weg gaan en vooral bijzondere aandacht verlenen voor de kansarmen, hetzij door een handicap of door ongunstige socio-economische omstandigheden. Gelijkheid in de gezondheid nastreven is essentieel voor de beide ondertekenaars.
Het innovatieve karakter van deze strategische opties zal onvermijdelijk voor gevolg hebben dat niet alle voorstellen de goedkeuring van bepaalde belangengroepen zullen dragen. Niettegenstaande de recente aangroei in het gezondheidsbudget is er het besef dat deze toename niet naar de mondgezondheid ging. De ondertekenaars zijn ervan overtuigd dat met de dynamiek en ook verwachtingen die deze opdracht heeft opgewekt bij het beroep en patiëntenvertegenwoordigers een gunstig moment is aangebroken om bepaalde vergaande hervormingen op korte termijn door te voeren die de mondgezondheid in ons land zeker zullen verbeteren.

Hierbij is essentieel te beseffen dat gezien het beperkte budget (< 500 miljoen euro) dat nu voorhanden is voor de mondzorg, een behoorlijke budgettoename slechts beperkte geldmiddelen impliceert maar duidelijke gevolgen zal hebben op de algemene gezondheid in de toekomst.

Gedurende het hele denkproces en bij het formuleren van de uitkomst heeft de opdrachtgever geen enkele interventie gepleegd wat als zeer positief werd ervaren.